Tứ quân tử thang là phương thang bổ khí nổi tiếng của đông dược cổ truyền từ ngàn đời nay

Giá tham khảo 30.000 đồng /thang. Set 10 thang 

Gia giảm thêm Hà Thủ ô, Hoàng Kỳ, kỳ tử giá là 50.000 đồng/thang. (Để bổ khí huyết tăng cường sinh lực, khắc phục tình trạng người gầy yếu, tiếng nói nhỏ, hay mắc bệnh vặt cảm cúm - uống trà dưỡng sinh 1 thang 3-5 ngày)

Ngoài bổ khí, nó còn giúp cho trắng da, đẹp da mặt khi gia thêm vị hoàng kỳ, Hà thủ ô, rất phù hợp với các bạn nữ cần làm đẹp, mới sinh xong, tiếng nói nhỏ yếu, người thể trạng yếu

Các phương thang bổ khí rất phù hợp các chứng do phế khí hư và tỳ khí hư, biểu hiện: Thở gấp, ngắn, nói nhỏ, ngại nói, mệt mỏi vô lực, sắc mặt trắng bệch, hoa mắt, tự hón, ăn kém, chậm tiêu, ỉa lỏng, có khi sa trực tràng, sa sinh dục, mạch nhược.

Thành phần

Đảng sâm 10g (hoặc nhân sâm) Bạch truật 9g Phục linh 9g Cam thảo 6g

Tham khảo Y học cổ truyền

Cách dùng: tán bột làm viên, mỗi lần uống 8 – 12g. Có thể dùng thang sắc uống.

Công dụng: Bổ khí, kiện tỳ.

Chủ trị: Chữa chứng tỳ vị khí hư, vận hóa kém gây sắc mặt trắng bệch, nói nhỏ, ăn kém, ỉa phân nát, tay chân mỏi mệt, mạch tế hoãn.

Phân tích phương thuốc: Trong phương này Nhân sâm là quân, cam, ôn, đại bổ nguyên khí, kiện tỳ nuôi vị. Bạch truật là thần, khổ ôn kiện tỳ táo thấp. Tá là Phục linh cam đạm, thẩm thấp kiện tỳ. Phối hợp Phục linh, Bạch truật thì công năng kiện tỳ trừ thấp càng mạnh, sự vận hoá càng tăng. Sứ là Cam thảo, cam, ôn điều trung. Toàn bài phối ngũ có công năng ích khí kiện tỳ.

Gia giảm: Bài Dĩ công tán do bài Tứ quân gia thêm Trần bì chữa chứng tỳ vị hư kiêm khí trệ gặp ở trẻ em tiêu hóa kém, nôn mửa, ăn kém, ỉa chảy.

• Bài Lục quân tử thang do bài Tứ quân gia thêm Trần bì, Bán hạ chữa các chứng nôn mửa do thai nghén.
• Tỳ vị khí hư kiêm đàm thấp gây viêm phế quản mạn tính, ho, đờm nhiều, đờm lỏng loãng thường gia thêm các vị thuốc trừ đàm chỉ khái như: Tử uyển, Khoản đông hoa.
• Nếu có huyết hư gia thêm Thục địa, Đương quy; nếu có dương hư gia thêm Phụ tử, Can khương.
• Nếu khí hư không có sức gia Thăng ma, Sài hồ.
• Gia thêm hoàng kỳ, hà thủ ô bổ khí huyết, ích vệ khí, tăng cường hệ miễn dịch

Phương thang này rất phù hợp với người viêm dạ dày cấp, mạn tính; viêm hang vị, loét dạ dày, loét hành tá tràng, suy giảm chức năng dạ dày ruột, băng huyết, rong kinh, viêm gan mạn tính

Ứng dụng cho người tiếng nói nhỏ yếu, thể trạng yếu ớt, hay bị nhiễm tà khí bệnh tật, cần làm đẹp da, trắng da, tẩy nếp nhăn, tàn nhang trên mặt

Tham khảo nghiên cứu hiện đại

Tứ quân tử thang có nguồn gốc từ triều Tống trong sách Thái Bình Huệ Dân Hòa Tễ Cục Phương. Theo ghi chép trong sách, Tứ quân tử thang “chủ trị chứng vinh vệ khí hư, tạng phủ suy nhược, tâm phúc trướng mãn, hoàn toàn không muốn ăn, ruột sôi tiêu chảy, nôn ọe, ói nghịch; rất nên dùng bài này”. Nếu dùng thường xuyên thì có thể “ôn hòa tỳ vị, tăng ích ăn uống, trừ hàn tà và khí chướng do thấp tà”

Chống lão hóa và làm đẹp da : có thể tham gia vào các quá trình sinh học liên quan đến lão hóa và chống apoptosis (chống chết tế bào theo chương trình). Phân tích làm giàu theo Kyoto Encyclopedia of Genes and Genomes (KEGG) chỉ ra rằng cơ chế chống lão hóa của SJZT có thể liên quan đến các con đường tín hiệu PI3K–AKT và p38 MAPK. Phân tích docking phân tử cho thấy kaempferol và quercetin có thể gắn phù hợp vào các hốc liên kết của các đích tác dụng lõi. Ngoài ra, SJZT còn làm giảm các triệu chứng lão hóa ở chuột như loãng xương và rụng lông.

Theo các nghiên cứu dược lý hiện đại, Tứ quân tử thang có các tác dụng:

1. điều hòa hoạt động dạ dày – ruột [6];
2. điều hòa hormone tiêu hóa [7];
3. bảo vệ niêm mạc dạ dày – ruột, ngăn ngừa tổn thương niêm mạc [8–9];
4. tăng cường miễn dịch niêm mạc ruột [10–11] [12].

Vì vậy, bài thuốc được dùng trong điều trị các bệnh tỳ vị khí hư như viêm dạ dày mạn tính, loét dạ dày – tá tràng, viêm loét đại tràng… [4].
Ngoài tác dụng điều hòa miễn dịch [13–15], Tứ quân tử thang còn có tác dụng chống khối u [16–17], do đó trên lâm sàng thường được dùng phối hợp với hóa trị nhằm làm giảm độc tính và tác dụng phụ của hóa trị [18–19].

Những tiến triển nghiên cứu gần đây về Tứ quân tử thang

Tác dụng bảo vệ hàng rào ruột trong viêm đại tràng ở chuột

Lu và cộng sự [20] đã sử dụng TNBS (2,4,6-trinitrobenzene sulfonic acid) để gây mô hình viêm đại tràng ở chuột và gây tổn thương tế bào ruột Caco-2 nhằm khảo sát tác dụng bảo vệ ruột của Tứ quân tử thang.

Thí nghiệm in vivo: chuột được cho uống Tứ quân tử thang liều thấp, trung bình và cao (2,8; 5,6; 11,2 g/kg) trong 7 ngày; nhóm đối chứng dương dùng salazosulfapyridine (SASP, 0,4 g/kg). Đánh giá chỉ số hoạt động bệnh (DAI), điểm bệnh lý mô học và biểu hiện protein claudin-2.

Thí nghiệm in vitro: sử dụng huyết thanh Tứ quân tử thang (SJZDS) để đánh giá khả năng bảo vệ tế bào Caco-2 bị tổn thương do TNBS.

Kết quả cho thấy Tứ quân tử thang:

làm giảm rõ rệt mức độ viêm đại tràng do TNBS;

điều hòa giảm biểu hiện claudin-2 trong mô đại tràng;

ức chế apoptosis và thúc đẩy tăng sinh tế bào Caco-2;

cải thiện điện trở xuyên biểu mô (TEER), giảm tính thấm ruột thông qua con đường claudin-2/NF-κB.

Nhóm tác giả kết luận Tứ quân tử thang có tiềm năng là chất bảo vệ hàng rào ruột, đồng thời đề xuất cần tiếp tục nghiên cứu in vivo sâu hơn về cơ chế tác dụng.

So sánh Tứ quân tử thang và Tứ vật thang dưới góc nhìn sinh học hệ thống

Sun và cộng sự [22] sử dụng phương pháp sinh học hệ thống để so sánh cơ chế phân tử của:

1. Tứ quân tử thang (trị khí hư)
2. Tứ vật thang (trị huyết hư)

Kết quả cho thấy:

Hai phương có các con đường sinh học chung liên quan đến chống nhiễm trùng, phát triển cơ thể, tạo máu, điều hòa trục hạ đồi – tuyến yên – thượng thận và trục sinh dục;

Tứ vật thang thiên về điều hòa chuyển hóa amino acid và carbohydrate;

Tứ quân tử thang thiên về điều hòa hệ thần kinh – nội tiết.

Những khác biệt và tương đồng này phản ánh đặc trưng khí hư – huyết hư và cung cấp giải thích vi mô cho học thuyết khí huyết của y học cổ truyền.

Tham khảo :

1. Sách dược lý dược cổ truyền đại học dược Hà Nội
2. Sách Bệnh Học Và Điều Trị Nội Khoa (Kết Hợp Đông Tây Y) Chủ biên: PGS. TS. Nguyễn Thị Bay
3. Elucidating the anti-aging mechanism of Si Jun Zi Tang by integrating network pharmacology and experimental validation in vivo (Giải mã cơ chế chống lão hóa của Tứ quân tử thang bằng phương pháp dược lý mạng lưới và thí nghiệm trên mô hình sống.)
4. 四君子湯的最近新知  Các phát hiện mới gần đây liên quan đến Tứ quân tử thang
5. 李靖、錢軍、賈建光等. 四君子湯對胃癌細胞株 SGC-7901 側群細胞增殖的影響. 中國中西醫結合雜誌, 34(6): 704–709, 2014.
   → Lý Tĩnh và cs. Ảnh hưởng của Tứ quân tử thang đối với sự tăng sinh của quần thể tế bào “side population” của dòng tế bào ung thư dạ dày SGC-7901. Tạp chí Kết hợp Trung – Tây y, 34(6): 704–709, 2014.
6. 宋文朗，四君子湯對脾虛證慢性胃炎患者胃動力的影響，安徽醫藥，17(2):298-300，2013 Tống Văn Lãng. Ảnh hưởng của Tứ quân tử thang đối với nhu động dạ dày ở bệnh nhân viêm dạ dày mạn tính thể tỳ hư. Tạp chí Y dược An Huy, 17(2): 298–300, năm 2013.
7. 甘靜宜、鞏忠福、程桂林等. 四君子湯對脾虛大鼠血清消化酶和胃腸激素的影響. 中國獸醫雜誌, 47(2): 43–45, 2011. → Cam Tĩnh Nghi, Củng Trung Phúc, Trình Quế Lâm và cs. Ảnh hưởng của Tứ quân tử thang lên enzym tiêu hóa huyết thanh và hormone dạ dày–ruột ở chuột thể tỳ hư. Tạp chí Trung y Trung Quốc, 47(2): 43–45, 2011.
8. 李岩、王垂傑. 四君子湯對脾虛證大鼠胃黏膜黏液凝膠表達的影響. 中國中西醫結合消化雜誌, 21(9): 465–466, 2013. → Lý Nham, Vương Thùy Kiệt. Ảnh hưởng của Tứ quân tử thang lên sự biểu hiện gel nhầy niêm mạc dạ dày ở chuột thể tỳ hư. Tạp chí Tiêu hóa kết hợp Trung – Tây y, 21(9): 465–466, 2013.
9. Liu L., Han L., Wong D. Y., Yue P. Y., Ha W. Y., Hu Y. H., Wang P. X., Wong R. N. Effects of Si-Jun-Zi decoction polysaccharides on cell migration and gene expression in wounded rat intestinal epithelial cells. Br. J. Nutr., 93(1): 21–29, 2005. → Liu L. và cs. Tác dụng của polysaccharid trong Tứ quân tử thang đối với sự di chuyển tế bào và biểu hiện gen ở tế bào biểu mô ruột chuột bị tổn thương. British Journal of Nutrition, 93(1): 21–29, 2005
10. Yu X., Cui Z., Zhou Z., Shan T., Li D., Cui N. Si-jun-zi decoction treatment promotes the restoration of intestinal function after obstruction by regulating intestinal homeostasis. Evid. Based Complement. Alternat. Med., 2014: 928579, 2014. → Yu X. và cs. Điều trị bằng Tứ quân tử thang thúc đẩy phục hồi chức năng ruột sau tắc ruột thông qua điều hòa cân bằng nội môi ruột. Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine, 2014: 928579, 2014.
11. 紀雲飛、王瑞君、李曉波. 複方四君子湯的化學成分和藥理作用研究進展. 中草藥, 47(5): 837–843, 2016. → Kỷ Vân Phi, Vương Thụy Quân, Lý Hiểu Ba. Tiến triển nghiên cứu về thành phần hóa học và tác dụng dược lý của bài thuốc Tứ quân tử thang. Trung Thảo Dược, 47(5): 837–843, 2016.
12. 王麗虹、羅霞、潘華新、周聯、江益平、鄧向亮. 四君子湯總多醣對化療荷瘤小鼠腸黏膜和整體免疫損傷的保護作用. 廣州中醫藥大學學報, 29(6): 669–672, 2012. → Vương Lệ Hồng và cs. Tác dụng bảo vệ của tổng polysaccharid Tứ quân tử thang đối với tổn thương niêm mạc ruột và suy giảm miễn dịch toàn thân ở chuột mang u được hóa trị. Tạp chí Đại học Trung y Dược Quảng Châu, 29(6): 669–672, 2012.
13. 李進安、王永多、王奎、熊德海、王夢遠、賈道勇、任麗萍. 四君子湯對結腸癌術後患者胃腸恢復及免疫功能作用研究. 實用癌症雜誌, 31(6): 1034–1036, 2016. → Lý Tiến An và cs. Nghiên cứu tác dụng của Tứ quân tử thang đối với sự hồi phục chức năng tiêu hóa và chức năng miễn dịch ở bệnh nhân sau phẫu thuật ung thư đại tràng. Tạp chí Ung thư Thực hành, 31(6): 1034–1036, 2016.
14. Sun J., Zhang L., He Y., Zhang K., Wu L., Fan Y., Xie Z. To unveil the molecular mechanisms of Qi and Blood through systems biology-based investigation into Si-Jun-Zi-Tang and Si-Wu-Tang formulae. Scientific Reports, 6: 34328, 2016. → Sun J. và cs. Làm sáng tỏ cơ chế phân tử của khí và huyết thông qua nghiên cứu sinh học hệ thống đối với Tứ quân tử thang và Tứ vật thang. Scientific Reports, 6: 34328, 2016.